لوازم آشپزخانه به زبان تالشی (تالش جنوبی)

نویسنده: اکرم کرم زاده هفته خوانی

تالشی :                  فارسی : 

********                ********

آتَشَکَه : آتشخانه یعنی جای که درآن غذا درست می کردند،آشپزخانه.

نَتَه چرا : چراغ نفتی

پیلا پِنَه چرا : چراغ خوراک پزی

شَلَه : شعله آتش

رَند : بخار، بخارمواد غذایی یا هر وسیله گرمایشی

بوفور : گرمای سوزان

سییِه : سوخته

تَس یا تَسَه : سوزناک ، خیلی داغ

گلَند : خیلی جوش

چیل : زغال گداخته

سِه لینگَه : سه پایه، که روی آتش می گذاشتند.

مجمَه : مجمع ،سینی از جنس مسی

آوتاوَه لَغَن : آفتابه لگن مسی

لَغَن : لگن از جنس مس،استیل،روی

تاوَه : تابه سفالی که در آن نان می پختند یا برنج سرخ  می کردند.

تَبَق : سینی

پاتیل: قابلمه

خَیکارَه یا مویی تاوَه : ماهی تابه

بسک: سیخ کباب

آسونَه کَچَه : کفگیر یا قاشق مسی

تاس : کاسه بزرگ

لَنگری : بشقاب

باقشاو: بشقاب

نیمچَه: زیردستی

تاسَه کتَه :کاسه کوچک(خورشت خوری،ماست خوری و…

قَدرَه :کاسه چینی یا بلور

آوخوری یا آوهوری: لیوان

تونگ : پارچ آب

کَچَه: قاشق

سه چَنگَه یا چنگال : چنگال

دیز: دیس

کَترا : کفگیر(مسی،استیل،روی،چوبی،پلاستیکی

چَمچَه یا ملاغَه: ملاغه

سَر پِنَه : در قابلمه یا ماهی تابه یا هر شِی ایی دیگر.

سَر پوش : در قابلمه یا ماهی تابه و…

هَوَن یا هَوَنَگ : هاونگ از جنس بِرَنج و…

فینجون گلَه: یک فنجان

ناولَکییَه لینگَه : یک نعلبکی

فینجو ناولَکی : فنجان و نعلبکی

ایستکون گلَه: یک استکان

پیالَه لینگَه : یک پیاله

ایسکون پیالَه : استکان و پیاله

قَندون : قندان

چایَه سینی : سینی چایی

چایَه قوری : قوری چای

چایه پَرزن : چایی صاف کن

چایدون : کِتری

قَبَدون یا قَوَدون : کِتری

تَشتَک : طشت

دَلف : سطل

چیری : ظرف مسی که در آن آب میریزند.

مَشوَه : ظرف مسی با دهانه کشیده که در آن آب  می ریزند.

دیگ : دیگ ، مسی یا هر جنسی که باشد.

دَچین : آبکش از جنس مس و یا روی و…

پَرزن : آبکش،از جنس پلاستیکی ،استیل و…

سَفَه : سبدهایی از جنس چوب که با آن وسیله حمل  می کردند.

دیزَه : ظرف سفالی که درآن انواع خورشت ها رو  درست میکنند.

دَشورَه مشتَه : اسکاج(در زمانهای دور از جنس کاه یا  گونی های نایلونی بود.

بَرف : پودر لباسشویی

ریکا(آنچه امروزه تلفظ میشه بر گرفته ازهمان مایع  ظرفشویییست که در بازار موجود است. ) : مایع  ظرفشویی

کَچه جا : جا قاشقی

دیزاگیر : دستگیره

سفرَه : سفره

سفرهَ آمال : سفره پاک کن

مرسَه آمال : حوله های ظرف پا کن

نیمکدون : نمک پاش

شَکَرَه جا یا شَکَرَه جقا : جا شکری

قنده جا یا قنده جقا : جا قندی

نونه جا یا نونه جقا : جا نونی

کِچمَه : زیرقابلمه ایی (از جنس کاه،چوب و…

لَتَه پیله : خط (از جنس پلاستیک،چوب و یا در قدیم از سنگهای صاف و تخت استفاده میشد.

 

ویزَه یارَه سنگ :  سنگی به اندازه مُشت دست که با آن گردو و

سبزیجات محلی را می سابیدن.

 

ساتور : ساطور

 

چَقو : چاقو

 

کاردَه : کارد(میوه خوری)

 

میبه جا یا میوَه جا : میوه خوری

 

آتار : رَندِه

 

بوکو : گوشت کوب

 

آوَه دولچه : دبه ی پلاستیکی برای آب یا هرچیز

دیگرکه ازقسمت بالا تنگ وقسمت پایینش پهن است.

 

برز : برنج

 

برزهَ جا یا جقا : جا برنجی

 

نواَرش : انواع خورشت ها،کوکوها و…

 

دَجو: مخلفاتی که با غذا خورده میشود(تروب،

پیاز،سیروسبزیها…

 

شکر: شکر

 

قَمپت یا قنپت: نباتی

 

نیمک : نمک

 

زرده جواَ : زرد چوبه

 

گرما لَت: فلفل (سیاه و قرمز

 

ترشه زا : جوهر لیمو

 

آردَه : آرد (گندم، برنج و…

 

رواَن : روغن (سرخ کردنی،کره و….

 

************

   دراین پست با توجه به حفظ ونگهداری واژگان اصیل تالشی ممکن است واژه ایی ازلحاظ ساختار نوشتاری ومعنایی به زبان های فارسی و یا عربی و … باشد دورازذهن نیست که معادل تالشی آن بدلایلی  درزمانهای دور به  فراموشی سپرده شده و یا مغلوب  زبانهای دیگر شده است. شاید در این پست بعضی واژه های اصیل و کهن تالشی از قلم افتاده باشد که ازهمه ی عزیزان فرهیخته وفرهنگدوست به خاطر کمی و کاستی عذر میطلبم.

با کمال احترام:سوزه نغم

منبع: وبلاگ سَوزَه نغم

Be Sociable, Share!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.